Een ziekenhuis, een station en een paleis

Na bijna een half jaar afwezigheid ben ik terug in Bangkok, en kan ik mijn verkenningen in deze prachtige stad weer voortzetten. Ik ging onmiddellijk naar het ziekenhuis. Er was met mij gelukkig niets aan de hand, maar het reusachtige Siriraj Ziekenhuis aan de rivier herbergt een paar interessante locaties, en dat was dus het doel van mijn bezoek. Wie de express boat neemt, en bij de tweede halte van dit ziekenhuis uitstapt, staat meteen op de plek waar vroeger het spoorwegstation Bangkok Noi was gevestigd. Ik heb daarvandaan ooit nog wel eens de trein genomen naar Nakhon Pathom. Voor de uitbreiding van het ziekenhuis is in 2003 het spoor-emplacement verplaatst, maar het station staat er nog en is verbouwd tot een prachtig museum, dat de historie van dit interessante gebied tot onderwerp heeft.

Khmer ruïnes

Een van de wortels van de Thaise cultuur zoals we die nu kennen ligt in het Khmer rijk, dat ruwweg tussen de 7^e en de 15^e eeuw in deze regio bestond. Het centrum lag in Angkor, dichtbij het huidige Siem Reap in Cambodia, maar de heerschappij strekte zich uit over een groot deel van Zuidoost Azië. Omdat er weinig geschreven materiaal van de Khmers is overgebleven, weten we niet zoveel van hun beschaving – en van wat we weten komt veel uit Chinese bronnen. De Chinese keizers documenteerden hun Aziatische omgeving gelukkig bijzonder goed. Wel hebben de Khmers een groot aantal monumentale bouwwerken achtergelaten, eerst en vooral natuurlijk in Cambodia, maar ook in Thailand is gelukkig nog veel te zien als je er een beetje moeite voor doet. Ik vind die oude Khmer ruïnes, omgeven door tropische bossen fascinerend, al realiseer ik me het hoogromantische gehalte van dit soort plekken. We gaan op zoek naar een paar minder bekende Khmer tempels in het oosten van Thailand – de provincies Surin en Buriram…

Multiculti in Bangkok

Bangkok wijk voor wijk verkennen is iets waar ik maar niet genoeg van kan krijgen. En omdat deze stad zo groot is, kan ik nog wel even vooruit. De stad lijkt soms wel een eindeloze verzameling dorpen, met ieder hun eigen karakter. En zo trok de wijk Arunpat mijn aandacht, vanwege het diverse en gemengde karakter. Op de rechteroever van de Chao Phraya (de “Thonburi”-kant) valt de Portugese kerk Santa Cruz onmiddellijk op als je er langs vaart. Maar er is veel meer: twee moskeeën, een hele oude Chinese tempel, natuurlijk een paar Thaise tempels, en als toetje het zogenaamde “peperkoekhuis”. Tijd om de rivier over te steken voor een wandeling waar je geen toerist tegenkomt.

Weer naar school

Zoals de trouwe lezers van deze blog weten ga ik hier in Bangkok iedere ochtend naar school. In het verleden heb ik die wandeling wel eens beschreven (1). Inmiddels is mijn school verhuisd naar een ander deel van de stad, en zo komt het dat mijn wandelingetje van 10 minuten nu is veranderd in een reis met de metro en de skytrain van ongeveer drie kwartier. Dat geeft natuurlijk weer een heel ander beeld, en het leek me dan ook leuk dit forensenverkeer ook eens met jullie te delen. Ik doe er dit keer maar wat extra fotootjes bij, dat maakt het allemaal wat duidelijker.

Ithaka en Mahachai

“Als je de tocht aanvaardt naar Ithaka, wens dat de weg dan lang mag zijn, vol avonturen, vol ervaringen” – schreef de dichter Kavafis, en het gedicht impliceert eigenlijk dat het reizen zelf eerder het doel is van de reis dan de geplande reisbestemming (1). De ervaringen die je tijdens het reizen opdoet, maken meer dan goed wat de bestemming eventueel te kort komt. Een inzicht waar ik het van harte mee eens ben, want ik leid al mijn hele leven aan dit Ithaka Syndroom. Mij overkomt zelfs al een beetje dat reisgevoel bij een treinritje van Amsterdam Centraal naar Sloterdijk – het klappen van de deuren, de lichte opwinding die je altijd weer bevangt als de trein zich in beweging zet. En dat terwijl Sloterdijk toch niet de meest opwindende reisbestemming is, en het met de avonturen onderweg wel meevalt…

Terug in Bangkok

Na zo’n twee maanden in Nederland is het heerlijk om weer in Bangkok te zijn. Ook een goed moment mijn blog weer eens te hervatten. Ik moet zeggen: de druilerige herfst in Amsterdam nodigde niet echt uit tot schrijven, ondanks de lenteachtige temperaturen. Geef mij dan toch maar de 30 graden die de thermometer hier overdag aangeeft. De herfst in Nederland was wel goed voor het opruimen van mijn huis. Zo zijn er onder andere een kleine twintig dozen met boeken het huis uit gegaan – allemaal prachtige literatuur, die ik toch echt niet meer ging herlezen. Bovendien ben ik door al mijn gereis een enthousiast gebruiker van het e-book geworden – dat geeft echt minder CO2 uitstoot. De opruimwoede is aan mijn boekenkasten nog niet te zien – alle planken zijn nog steeds vol – maar het begin is er, en er volgt vast nog wel eens een rondje. Het past in mijn plan om de materiële ballast in mijn leven verder te verminderen. Hier in Bangkok leer ik dat je ook met weinig spullen om je heen toe kan. Het leven simpeler maken – een mooie uitdaging voor 2016.

La Guerre?

Na de aanslagen op 9/11 in New York riep George Bush de War on Terror uit. "Our war on terror begins with Al Qaeda, but it does not end there. It will not end until every terrorist group of global reach has been found, stopped and defeated." (1) Het resultaat was indrukwekkend. Oorlogen in Afghanistan en Irak, een paar honderd duizend doden, een ontwricht Pakistan en Midden Oosten, een aantal failed states en een burgeroorlog in Syrië. En verder de opkomst van IS, een onbeheersbaar vluchtelingenprobleem, een enorm begrotingstekort en een aangetaste strategische positie van de VS in de wereld (2). Dat leek president Hollande wel wat, want hij gebruikte ongeveer dezelfde bewoordingen als Bush om een nieuwe oorlog tegen de terroristen aan te kondigen, maar nu onder Franse leiding. Le jour de gloire est arrivé. Hollande heeft het wel wat makkelijker dan zijn Amerikaanse voorganger: de meeste staten die in aanmerking komen zijn al ontwricht, en de Franse positie in de wereld stelde al niet zoveel voor. Ook onze eigen Mark Rutte sloot zich bij deze oorlogsretoriek aan, hoewel Den Haag nog niet vanuit de Schilderswijk of Slotervaart was aangevallen. Dat alles roept een aantal vragen op.

Maria Callas in Bangkok

“E avanti a lui tremava tutta Roma…”. Zelden zullen deze woorden op een theaterpodium in Bangkok hebben geklonken, maar vanavond was het raak bij de Culture Collective Studio, een kleine theaterproducent hier in de stad. Het stuk dat werd gespeeld was “The Lisbon Traviata” van Terrence McNally, oorspronkelijk geschreven voor Broadway (1989). Het gaat over een paar vrienden, hartstochtelijke Callas fans en een stuklopende gay relatie van een van hen. Een van mijn vrienden omschreef het stuk als een soort “Gay Virginia Woolf”, en dat geeft het wel aardig weer. Een stuk vol heerlijke venijnige en vileine nichtenhumor, en met een spannend weergegeven relatieconflict. De vier acteurs in de Engelstalige productie leverden een opmerkelijke en intense voorstelling af. Het kleine theater, zo’n 100 plaatsen, gevestigd in een van de 5-sterren hotels in Bangkok, was uitverkocht – voornamelijk (gay) expats, en een aantal leerlingen van een naburige internationale school. Dit soort voorstellingen is in deze stad een zeldzaamheid, en het was bijzonder dat een van mijn vrienden mij op dit theatertje had gewezen.

Badminton

Ik had mijn vrienden hier wel eens verteld dat ik in mijn jonge jaren fanatiek badminton heb gespeeld. En dus werd ik gevraagd hier eens een partijtje mee te spelen. Van het een kwam het ander, en zo ben ik ongemerkt een badmintonclubje ingerold. Er wordt gespeeld in een van de vele publieke sporthallen hier – een mooie voorziening, omdat je er gratis gebruik van kunt maken. De voorzieningen zijn uiteraard basic, vier muren en een dak, dat is het. Er zijn wel douches, maar geen luxe zoals airco – en dat betekent dat de temperatuur in dit klimaat onder het golfplaten dak flink kan oplopen. Niemand klaagt erover, en het plezier is er niet minder om. Iedere dag na het werk, van 5 tot 7 is het raak, en een paar keer per week doe ik mee.

Corruptiemuseum

Vandaag heb ik een bezoek gebracht aan een toch wel heel merkwaardig museum: The Museum of Thai Corruption. Het museum bevat 10 installaties, die 10 hier bekende fraudezaken voorstellen in fel realistische voorstellingen. Het meest in het oog springt een beeld van een dame en een heer te midden van een groot aantal zakken rijst en het vermelde bedrag van 539 miljard baht (ruim 13 miljard euro). Namen worden niet genoemd, maar iedereen herkent de beide oud-premiers broer en zus Thaksin, en de verwijzing naar een rijst-schandaal waarover op dit moment een proces wordt gevoerd. Het was er druk, met voornamelijk jonge en hoog opgeleide Thais, die bij ieder van de installaties wel blijken van herkenning hadden, maar of een museum als dit werkelijk zoden aan de dijk zet waag ik te betwijfelen. Ik heb vaak de indruk dat corruptie hier toch meer als een natuurverschijnsel wordt gezien, iets dat er nu eenmaal bijhoort – en dat als je de ene soort corruptie bestrijdt je tegelijkertijd de andere soort aanmoedigt. De groep die aan de macht is bestrijdt als het ware de corruptie van de groep die niet aan de macht is. Een soort wet van behoud van corruptie dus.

Nieuws in het Land van de Glimlach

Ik ben nu al weer bijna drie weken in Thailand, en het is hoog tijd voor een blog update. Er gebeurt veel in de wereld, waarbij het perspectief vanuit Bangkok er anders uit ziet dan vanuit Amsterdam, als er al veel aandacht aan wordt besteed. In Westerse media zie ik belangrijke onderwerpen als de Europese vluchtelingencrisis, met de onthutsende foto van het verdronken jongetje op het strand, de activiteiten van IS in Palmyra en het Midden Oosten, het optreden van Donald Trump - the next president America will never elect? - en natuurlijk de verschillende crises op de financiële markten. Hier in Bangkok zien we eigenlijk alleen het laatste onderwerp een beetje worden belicht - China is tenslotte dichtbij - samen natuurlijk met de nasleep van de bommen die mijn aankomst hier verwelkomden. De andere onderwerpen zijn meer voor wat kleinere berichten op de buitenland pagina's. En verder is er veel binnenlands politiek nieuws over de nieuwe grondwet, die de Thaise junta hier wil invoeren, om het land zijn "democratie" terug te geven. Hoe houd je hier in Thailand een beetje bij wat er zo om je heen gebeurt?

Bommen in Bangkok

Bij mijn terugkeer in deze stad werd ik verwelkomd met explosief nieuws. De bom-aanslag bij het Erawan monument vond plaats tijdens mijn vlucht, maar direct bij aankomst liep mijn telefoon vol met bezorgde berichtjes van vrienden uit Nederland. Nieuws reist sneller dan de mens. Later die dag vond er nog een aanslag plaats, die geen wereldnieuws werd omdat hij mislukte. De bom die bedoeld was voor de passagiers op de drukke rivierboot-terminal Taksin, viel letterlijk in het water, en de explosie had voor de reizigers alleen een nat pak tot gevolg. Een derde bom, bij skytrain station Nana haalde ook het internationale nieuws niet, omdat hij tijdig werd ontdekt en onschadelijk gemaakt. Kennelijk zijn de internationale media alleen nog geïnteresseerd in slachtoffers, al veel minder in daders, en al helemaal niet in achtergronden. De belangrijkste vraag die de internationale community bezig houdt is blijkbaar of toeristen nog veilig zijn in deze stad, en of het imago van Bangkok als pleasure-city niet teveel schade oploopt.

Pax Obama

De VN Veiligheidsraad heeft unaniem het akkoord goedgekeurd dat vorige week met Iran is gesloten over de atoombommen en de sancties tegen dat land. Het sluiten van dat akkoord is zonder meer een van de belangrijkste gebeurtenissen in de wereldpolitiek van dit jaar, en het unaniem bekrachtigen ervan is zeker net zo belangrijk. Toch raakte dit nieuws in de Nederlandse media een beetje ondergesneeuwd door de “Griekse” crisis in Europa. Ten onrechte: deze Iraanse deal zal om een aantal redenen veel belangrijker blijken te zijn dan het geharrewar over de euro. Ook een andere belangrijke gebeurtenis deze week trok betrekkelijk weinig aandacht: het openen van ambassades van de VS en van Cuba in Havana en Washington. Ver van het bed blijkbaar voor de Nederlandse media, maar beide een belangrijke internationale kroon op het presidentschap van Obama. Ze dragen bij aan een stabielere wereld. Na een lange periode van oorlogvoeren door zijn neo-conservatieve voorganger, waarin de macht van de VS aanzienlijk afnam, en temidden van een economische crisis die daar mede door werd veroorzaakt, zou je nu kunnen spreken van het begin van een Pax Obama.

Doormodderakkoord

Toen ik gisteravond via internet naar het debat in het Griekse parlement keek (voor belangstellenden – nog terug te kijken via The Press Project op Youtube, met Engelse simultaanvertaling) kwamen herinneringen boven aan de spannende kamerdebatten uit de tijden van Joop Den Uyl en Hans Wiegel. Die gepassioneerde manier van debatteren zien we niet meer in Den Haag, politiek theater van de bovenste plank. En toch lag de uitkomst van tevoren vast: het onderhandelingsakkoord van afgelopen maandag werd met ruime meerderheid goedgekeurd, bij gebrek aan een valide alternatief. Europa en de Eurozone kunnen weer even verder, in de wetenschap dat de meest acute problemen in Griekenland kunnen worden opgelost. Het duurt nog even, maar er zal in Griekenland weer geld uit de pin-automaten komen, de schuldeisers IMF en ECB zullen met een noodlening worden afbetaald en de Europese leiders kunnen met een gerust hart aan de zomervakantie beginnen. In alle commentaren kun je lezen dat het akkoord onuitvoerbaar is, en dat de Griekse schuld nu naar Olympische hoogten stijgt, maar dat doet er niet toe. Dit is een Doormodderakkoord.

Kolen, staal en knoflook

Op het moment dat ik dit schrijf komen de eerste berichten uit Brussel dat er weer overeenstemming is over een nieuw pakket voor Griekenland. Een beetje witte rook dus, want of deze deal het langer houdt dan aanstaande woensdag, wanneer het parlement in Athene moet beslissen – het blijft de vraag. We hebben de bedragen de afgelopen week zien oplopen van 7 miljard euro (de laatste tranche van het bestaande hulppakket) naar nieuwe pakketten van 30, ruim 50 tot meer dan 80 miljard euro vanochtend. En in Brusselse wandelgangen werden ook nog hogere bedragen gefluisterd, zo kon men vernemen. Voor de rekenaars onder ons geef ik graag nog even het Europese bruto nationaal product als referentie: zo’n 14.000 miljard euro in het afgelopen jaar, dus in dat licht vallen die hulppakketten nog wel mee. De hoog oplopende controverses aan de tafel van de regeringschefs gaan naar mijn idee dan ook over veel meer dan geld.

Vrijheid voor de Grieken

Onder deze titel werden de boeken van Livius gebundeld, waarin de historicus de confrontatie van het oude Rome met de Griekse wereld beschrijft. Carthago was definitief verslagen, en de Romeinen wendden de blik naar het oosten. De Grieken werden bevrijd van de Macedoniërs, hun oude vijanden en bezetters, en geleidelijk opgenomen in het grote Romeinse rijk. Een referendum werd niet gehouden, en wie het niet beviel werd verkocht als slaaf of belandde in de arena. Aanvankelijk hadden de Romeinen nog wat kritiek op de Griekse decadentie, maar ze zagen al spoedig de voordelen en namen de Griekse cultuur uiteindelijk vrijwel integraal over, en ze verfraaiden hun stad met geroofd en geïmporteerd Grieks cultuurgoed.

Lente

Op een regenachtige zondagmiddag eind mei zit ik achter mijn laptop van de lente te genieten. Want dáárvoor was ik tenslotte teruggekomen uit het warme Bangkok – die mooie Nederlandse lente met dat frisse groen en die stralende zonneschijn. Wie de goden willen verderven die slaan ze met waanzin, zo wisten de oude Grieken al. Maar dat ook de weergoden haatdragend zijn was niet bij me opgekomen. Al met al een goede reden het begrip lente eens aan een nader onderzoek te onderwerpen. Van de Praagse lente tot aan de Arabische lente – als we iets positiefs verwachten gebruiken we de lente als beeld. Om niet zelden daarna verrast te worden door een hete zomer. Maar wie Stravinsky’s Sacre kent, weet dat ook lentes heel gewelddadig kunnen verlopen.

Songkran

Als de temperaturen hier half april naar grote hoogten stijgen, wordt het tijd voor Songkran, het Thaise Nieuwjaar. De meeste mensen kennen het als het meest uitbundige Thaise feest, waarbij uitgebreid met water wordt gesmeten en veel gedronken. De toerist die Bangkok, Chiang Mai of Pattaya bezoekt ziet vooral het water en de uitbundigheid, maar er zitten meer kanten aan dan dat. Songkran is ook een plechtig feest met ceremonies. Op het platteland is dat nog vanzelfsprekend, maar voor wie iets beter kijkt is het ook in Bangkok nog goed te zien. In de media wordt vaak geschreven over de teloorgang en verwording van het Songkran festival - veel drank en sex en schaars geklede mensen, waar hebben we dat toch eerder gehoord - maar wie buiten de geijkte toeristenstraten kijkt ziet dat dat allemaal wel meevalt, en dat het nog steeds een leuk volksfeest is...

Verboden Stad

De meest fascinerende bezienswaardigheid in Mandalay is zonder twijfel het Koninklijk Paleis, vooral omdat het niet meer bestaat. Het was gelegen in het centrum van een "verboden stad", een ommuurde stadswijk, met een brede gracht, waar alleen hoogwaardigheidsbekleders mochten wonen, paleisdienaren en wachters. Het paleis moet van een adembenemende schoonheid zijn geweest, als we de beschrijvingen mogen geloven. Maar na de deportatie van de koning maakten de engelsen er met hun karakteristieke wansmaak een officiersclub van, compleet met houten lambriseringen en jachttrofeeen aan de muur. Veel van het schitterend vergulde houtsnijwerk werd verwijderd. Tijdens de Japanse bezetting werd het onder andere gebruikt als munitie-opslagplaats, en een geallieerd bombardement zorgde ervoor dat er niets overbleef. Er is wel meer werelderfgoed op deze manier verloren gegaan.

AIIB

We zitten in een rammelende bus op weg van Meiktila naar Mandalay, een afstand van 120 kilometer over de belangrijkste snelweg van Myanmar. Onze busreis duurt ongeveer 4 uur, en dat geeft genoeg tijd de gedachten eens te laten gaan over het nieuwste Chinese initiatief, de AIIB. Deze Asian Infrastructure Investment Bank, waartoe ook Nederland gisteren toetrad heeft grote ambities ten aanzien van de handelsroutes rond China, en de infrastructuur van (met name) Zuidoost Azie. In de westerse pers wordt vooral de nadruk gelegd op de positie van China in het globale machtsevenwicht, en de rol die dit initiatief moet gaan spelen tegenover de westers gedomineerde Wereldbank en IMF, maar wie een tijdje door Azie rondreist begrijpt onmiddellijk waarom alle Zuidoost Aziatische landen al in 2014 lid werden van deze Bank. Niet alleen is in alle deze landen - met uitzondering van Thailand - de infrastructuur dramatisch slecht, ook is ze het product van de koloniale periode. Met de AIIB raken de Zuidoost Aziatische landen weer een stap verder weg van hun koloniale verleden.